Obezite hastalığının en temel belirtisi vücutta aşırı düzeyde yağ dokusu birikimidir. Fakat oluşan fazla kilolar obezitenin görsel sorunlarının yanı sıra birtakım sağlık sorunlarını da beraberinde getirebilir. Obeziteye bağlı olarak ortaya çıkan sorun ve belirtilerin arasında şunlar yer alır:
- Terleme
- Çabuk yorulma
- Nefes darlığı
- Horlama ve uyku apnesi
- Cilt sorunları
- Sırt ve eklem ağrıları
- Psikolojik sorunlar ve benlik saygısında azalma
- Nefes almakta zorlanma
- Hareket etmekte zorlanma
- Gece rahat uyuyamama, uyku apnesi
- Çabuk yorulma
- Eklem ve sırt ağrısı, sıklıkla bacak ağrıları
- Aşırı terleme
- Cilt problemleri
- Psikolojik sıkıntılar, depresyon
- Sosyal problemler
Kişilerde obezitenin varlığı çeşitli hesaplamalar ile anlaşılabilir. Bu hesaplamalardan ilki vücut kitle indeksi olarak adlandırılır. Vücut kitle indeksi hesaplamasında; kişinin kilogram cinsinden kilosu metre cinsinden boyunun karesine bölünerek elde edilir. Ortaya çıkan vücut kitle indeksi değeri 30 ve üzerinde bir değer ise kişi obez kabul edilir.
Hesaplamalardan bir diğeri ise bel çevresi ölçümüdür. Bel çevresinin ölçümü pek çok hastalığın temelini oluşturan iç organların yağlanması olarak tanımlanabilen karın çevresi yağlanmasının hesaplanmasıdır. Kadınlarda bel çevresi 88 cm; erkeklerde ise 102 cm ve üzerinde bir değerde olması obezite olarak tanımlanabilir.
Obezite hesaplama için bir başka veri ise bel-kalça oranıdır. Kadın ve erkeklerde farklı olan bu değer bel ve kalça çevresi yağlanmasının santimetre cinsinden ölçülerek birbirine oranlanması ile elde edilir. Kadınlarda bu değer 0,9; erkeklerde ise 1 ve üzerinde olması obezite olarak tanımlanabilir.
Obezitede bu değerler genel tanı için kullanılan bir değerlendirmedir. Bu değerlere kişiler kendileri ölçerek ulaşabilirler. Kişide fazla kilo ve obezite durumu varsa en yakın sağlık kuruluşuna giderek alanında uzman doktor ve beslenme uzmanında gerekli tedaviyi almalıdır. Çünkü obezite tedavi edilmediğinde ölüme kadar gidecek pek çok tehlikeli hastalığa zemin oluşturabilir.
Obezitenin en temel nedeni besinlerle birlikte vücuda alınan enerjinin metabolizma ve fiziksel aktivitelerle birlikte harcanan enerjiden fazla olması ve buna bağlı olarak artan enerjinin yağ şeklinde depolanmasıdır. Bu durum gereksinimin üzerinde enerji alımının belirli bir süre boyunca devam etmesi ile oluşur. Zayıflık, şişmanlık ve obezite vücut kitle indeksi (VKİ) olarak adlandırılan bir yöntemle değerlendirilir.
Obezite hastaları, bir tür obezite testi olarak da düşünülebilecek olan vücut kitle indeksinin 30 ve üzerinde çıktığı hastalardır. Beden kütle indeksi (BKİ) olarak da isimlendirilen bu değer, vücut kütlesinin kilogram cinsinden ölçüsünün boyun metre cinsinden ölçüsünün karesine bölünmesi ile hesaplanır. Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenmiş sınıflama gereğince obezite hesaplama için de kullanılan vücut kitle indeksine (VKİ) göre şu şekilde sınıflandırılır:
- 18.5 altında — Az kilolu
- 18.5 – 24.9 — Normal Kilo
- 25.0 – 29.9 — Fazla Kilo
- 30.0 – 39.9 — Obez
- 40.5’in üzeri — Morbid (ciddi)
- 50 ve üstü — Süper Obez olarak belirlenmiştir.
Obeziteye yol açan enerji fazlalığı sağlıksız veya dengesiz beslenmeye bağlı olarak oluşabileceği gibi bazı genetik yatkınlıklar da obezite hastalığının temelini oluşturabilir. Bunun yanı sıra hormonal bozukluklar, tiroid hastalıkları, bazı ilaçların kullanımı gibi durumlar da obezite nedenleri arasında yer alabilir.
Obezite hastalığının ortaya çıkmasında pek çok sebep vardır. Bu sebepler şu şekilde sıralanabilir;
Genetik faktörler obeziteye sebep olabilir. Hormon dengesizliği durumunda, özellikle açlık tokluk sinyallerini veren hormonlarda aksaklık olması obeziteye sebebiyet verebilir. Çünkü tokluk sinyalini veren hormon işlevini tam olarak yerine getiremezse kişi doyduğunu hissetmez ve yemeye devam edebilir. Diğer yandan açlık hormonu sürekli aktif kalırsa ne kadar besin tüketilirse tüketilsin kişi açlık sinyali almaya devam ederse yemek yemeye devam edebilir.
Sağlıksız ve dengesiz beslenme tarzında da vücut aşırı yağlanır. Genellikle fast food tarzı kızartma ağırlıklı besinlerin sıklıkla tüketilmesi hızlı kilo almaya teşvik eder.
Porsiyon kontrolü olmadan tüketimde sağlıklı yiyecekler yer alsa bile fazlası yağ olarak depolandığından kilo artışına sebep olabilir
Obezitede en önemli nedenlerden birisi de fiziksel aktivite azlığıdır. Çünkü alınan enerjinin aynı oranda yakılması gerekir. Fiziksel aktivitenin de yetersiz olduğu durumda bu enerji vücutta yağ olarak depolanır.
Kullanılan bazı ilaçların yan etkileri de çeşitli hormonları veya kişinin iştah mekanizmasını etkileyebilir. Bu durumda kilo artışı meydana gelir.
Obezite çocuklardan gençlere, yetişkinlerden yaşlılara kadar her yaş grubunda görülebilir. Her geçen gün artan bu hastalık fiziksel görünümde çeşitli sıkıntılar oluşturduğu gibi aynı zamanda başka sağlık problemlerinin de temelini oluşturur. Yukarıdaki nedenlerin tamamı obezitenin oluşumunda birer adımdır. Kilo artışı normalden fazla artmaya başladığında kişi obez olmadan önlem alınmalıdır.
